نصیحت زرتشت به پسرش   

آنچه راگذشته است فراموش کن و بدانچه نرسیده است رنج واندوه مبر      

قبل از جواب دادن فکر کن         

هیچکس را تمسخر مکن          

نه به راست و نه به دروغ قسم مخور  

خود برای خود، زن انتخاب کن      

به شرر و دشمنی کسی راضی مشو    

تا حدی که می توانی ،ازمال خود داد ودهش نما                

کسی را فریب مده تا دردمند نشوی    

از هرکس و هرچیز مطمئن مباش    

فرمان خوب ده تا بهره خوب یابی     

بیگناه باش تا بیم نداشته باشی       

سپاس دار باش تا لایق نیکی باشی    

بامردم یگانه باش تا محرم ومشهور شوی

راستگو باش تا استقامت داشته باشی   

متواضع باش تا دوست بسیار داشته باشی 

دوست بسیار داشته باش تا معروف باشی 

معروف باش تا زندگانی به نیکی گذرانی 

دوستدار دین باش تا پاک و راست گردی 

مطابق وجدان خود رفتار کن که بهشتی شوی                   

سخی وجوانمرد باش تا آسمانی باشی   

روح خود را به خشم وکین آلوده مساز  

هرگز ترشرو و بدخو مباش         

درانجمن نزد مرد نادان منشین که تو را نادان ندانند                  

اگرخواهی ازکسی دشنام نشنوی کسی را دشنام مده                     

دورو وسخن چین مباش ، نزدیک انجمن دروغگومنشین                

چالاک باش تا هوشیار باشی        

سحرخیز باش تا کار خود را به نیکی به انجام رسانی                  

اگرچه افسون مار خوب بدانی ولی دست به مار مزن تا تو را نگزد ونمیری     

با هیچکس وهیچ آئینی پیمان شکنی مکن که به تو آسیب نرسد            

مغرور و خودپسند مباش ، زیرا انسان چون مشک پرباد است و اگر خالی شود چیزی باقی نمی ماند        

کم بود ؛ آب قاطی اش کردید تا زیاد شود!

رقیق شده بود، روغن اضافه نمودید تا غلیظ شود!

داشت فاسد میشد وایتکس افزودید تا بیشتر از این خراب نشود !

گاو ها شرم بر شما باد !

 

نماز اول وقت

نماز در همه جا، نماز در همه حال

 

دوستان عزیز :

در این پست مجموعه ای از تصاویر بسیار دیدنی و تأمل برانگیز با موضوع " اهمیت برپاداشتن نماز در تمام شرایط و اماکن" براتون جمع آوری کردم که ان شاالله مورد توجهتون قرار بگیره.

 

 

 

 

خبرنگار ایرانی، ژنو

بهترین دروازه بان آفریقا

نماز اول وقت در خیابان های نیویورک

کودکان در مسجد ویران شده، سوریه

مهندس فولادگر نماینده مردم اصفهان، دیوار چین

آقای ظریف، هواپیما

رسول صدرعاملی

دختران ملی پوش فوتبال

دختران ملی پوش کاراته

تماشاگران، ورزشگاه آزادی

نیایش معصومانه :

 

 

 

 

نماز به سبک وهابیت

 

نماز به سبک وهابیت

خداوندا مرا بدون حسابرسی وارد بهشت کن ... !!!!!!!

 

 

نماز به سبک وهابیت

خداوندا مرا بدون حسابرسی وارد بهشت کن ... !!!!!!!

نماز به سبک وهابیت

 

نماز به سبک وهابیت

خداوندا مرا بدون حسابرسی وارد بهشت کن ... !!!!!!!

مانتو برای پوشش یا برای .... !

 

 

ونگ= گریه	لاکو= دختر
ژگله=فریاد	ریکه = پسر
گارش = آروق	گرمه ناخوشی= بیماری بد
انقلاب= استفراغ	دیلمترک = سست
وراشین=همزدن	بزاسه=زایمان کرده
دسکین=هل دادن	چوس نفس= هرزه گو
آوره= گم شدن	درازروده=زیاده گو
واترکسه=پاره شده	قلنهار= صبحانه
خالجینی= خاله جان	سینه آو= شنا
اداش=برادر	گرادی=غلط بده
فوقوس=فشار	شوتوروک=صدای ناهنجار
وٌٍسن=پاره کردن	کین لیسکی = روی زانو نشستن
فزن=فروکن	تم بزن= گریه نکن
دساسین=بدن را مالش بده	سوین=صبح
دسامجون= پیداکردن با لمس دست	رعفع=منتظر
بپیسه=پوسیده	خوروم زاک = بچه زک
اوپالی=آنطرف	جاهیل=جوان
ایپالی=اینطرف	وریس = بلند شو
گیج قالی=قلقلک	فیچین= سواکن و بردار
علیجاتاً =احتمالاً	ذال واترکس= دختر بی حیا
هیمارته= پایان چیزی با تعجب	ازاری= مردم آزار
پیلیسکین=بیشگون	چیک به چیک= دعوا
دامیسال= سالهای قبل	لته = پارچه
ابیربو= گم شد	اجار=لاغر
بیاتم = پیدا کردم	فچک = چسبیدن به چیزی
زاک = بچه	فچکسه = چیزی در گلو گیر کردن
ازا کن = رها کن	اطفایی= ماشین آتش نشانی
وارش= باران	پیچاک پیچاکی= چرب و روغنی
دنی= داخل کن	سیمساله = بوی بد ماهی
توسکه توسکی= کم کم	فی ویچ = بپیچان
بیعمته=تربیت کرده	فلاگن=تکان بده
ویل ویلی=نا آرام	هکش = بکش
تدی بکن = عجله کن	معدی= به من بده
فترا کن = ترساندن ،زدن	هدی=بده
واخوب= به هوش	زاک هدر= بچه را ببر دستشویی
ولگ = برگ	نوبه = تب
دوجین = سوا کردن	بشو = برو

 

بنیش = بشین	زوپیر = پدر شوهر
امادرم= دارم میام	زومعر= مادر زن

 

 

 

 

(( پر مار نیاموته روزگار آموجه )) : pier maar niamutaa  roozegar amoojeh

اینه معنیم اینه که هرکس از خو پیر مارجی نصیحت نوشنووه و ایشانجی درس زندگیه یاد نیره روزگار از راهی سختتر و به زور همون درسانه اونه یاد دهه . . . .

***یارو هم گزنه زنه هم پیلم

یعنی هم موجبات اذیت و آزار کسی را فراهم می کند و او را می رنجاند و هم به دنبال دلجویی و نوازش اوست .

گزنه گیاهیست خودرو و با برگهایی که با تماس با پوست احساس سوزش و خارش به وجود می آورد .جالب اینکه اگر کسی بوسیله گیاه گزنه گزیده شد می تواند با له کردن برگ گیاه دیگری به نام پیلم و مالیدن برروی زخم سوزش را برطرف کند .

گیاه پیلم معمولا هرجاکه گزنه بروید رشد می کند .

 

حالا این مقدمات را داشته باشید و به یاد بعضی (البته فقط بعضی ) کارهای دولت عزیزمان بیفتید که از یک طرف به ملت ما یارانه  می پردازد و از یک طرف هم اجناس را چند برابر گران می کند . از یک طرف خودرو را گران می کند و از یک طرف مدعی کاستن از قیمت خودرو است و  . . . . .

ماکه پوستمان کلفت شده اما بیچاره  آنهایی که ناراحتی پوستی دارند یا اصولا پوست نازک اند  حتما تا حالا کلی  خرج بابت پماد و کرم و خرس پی !!! روی دستشان مانده . 

......................

خرس پی : نوعی پماد است که مادر بزرگها و قدیمی ها آن را برای درد و یا التیام زخم استفاده می کردند .از اسمش بر می آید که در آن از چربی خرس استفاده شده باشد اما بعید به نظر می رسد .اگر اطلاعاتی در این مورد دارید نظر بدهید .

گوتن = گفتن

تش = آتش

وشنه = گرسنه

کتن - افتادن

دکتن = وارد شدن

شی = باران نم نم

برف شتل = برف نم نم

شنسر (shansar ) = غروب .

سيميسر ( simaisar ) = صبح .

 

وکتن (vakatan ) = شدن

دارگم ( dargam ) = فلفل

شيشار ( shishar ) = شمشاد

مورجو ( morju ) = عدس

کناسه کردن ( konaseh ) = چرت زدن

زیی ( zaei ) = ضعیف - لاغر

کاتک (katok ) = جوجه مرغ

همن = آمدن

شون = رفتن

آبلاکو = لاک پشت

گرکان = گردو

هوردن = آوردن

اشکل = ته بوته برنج

اسامی حیوانات اهلی: اسب - مادیان - قاطر - الاغ -وَرْزا ( گاو نر برای شخم زدن ) - کَلْگا ( گاو نر برای جفت گیری) 

اسامی حیوانات حلال گوشت: گُسُندْ ( گوسفند ) - بز - گاو

اسامی حیوانات حرام گوشت : خرس - ورگ (گرگ) - روباه  و  شغال (به زبان محلی شال گویند) - گراز - خوک - سگ - گربه (پیچا) - سمور (سمبوره) -  قورباغه (پیر فک) - حلزون (صندل کچیلی- رياب)

حشرات :  مورچه (مولچه ) - دو دم - تله گز - شپش ( اسبج ) و تخمش را رشک می گویند - کنه - ساس- کفش دوزک ( زن بری ) - جیرجیرک ( خیاطی- زلزلی )

پرندگان : مرغ ( کرک) - خروس (تلا ) - مرغابی ( بیلی ) - زرج ( کبک ) -دراج ( کو کرک ) - وشم ( بلدرچین ) - هد هد ( شانه به سر ) -سرت ( سیا سرت -کو سرت) - گنجشک (ملیجه)

 

ابتدا فعل بودن را كه براي افعال ماضي بكار ميرود را براي شما صرف ميكنيم:
بم bom =بودم    ----  بي bey = بودي   ----  ب bo  = بود
بم bem = بوديم  ---- بن ben = بوديد  -----  بن bon = بودند

 

براي ايجاد فعل ماضي در زبان گيلكي گالشي در ابتداي افعال حرف ب به صورتهاي

be, bo , ba يا bi  بسته به نوع فعل اضافه ميشود و در انتهاي ان يكي از افعال

با ريشه بودن بسته به ضمير به كار رفته در جمله به ان اضافه ميشود.كه در زير

چند نمونه از افعال ماضي امده است.

 خورده بودم  =  بخوردبم  bokhordebom
زده بودي     = بزبي       bazabey
شكسته بوديد = بيشكنه بن bishkeneh ben
ديده بودند  = بدبن    bedebon
ضمایر در زبان گیلکی
م mo = من
ت to = تو
ان on = او
امو amo = ما
شومو shumo = شما
اوشون oshon = انها
//////////////////
ميجي mi ji  = از من
تيجي ti ji  = از تو
اونجي one ji =  از او
اميجي ami ji = از ما
شيميجي shimi ji =  از شما
اوشنجي oshon ji = از انها
///////////////////////////
مره mereh = به من
تره tereh = به تو
اونره onereh = به او
امره amereh = به ما
شمره shemereh = به شما
اوشن oshoneh = به انها
//////////////////
مويم moyem = منم
تيي toyi  = توئي
اونه oneh = اوست
اموييم amuyim = مائيم
شومويين shomoyin = شمائيد
اشونن oshonen = انانند
/////////////////////////////
مرر merere = براي من
ترر terere = براي تو
اونر onere = براي او
امر amere = براي ما
شمر shemere = براي شما
اوشنر oshonere = براي انها
///////////////////////////
مر mere = من را
تر tere = تو را
انه oneh = او را
امر amere = ما را
شمر shemereh = شما را
اوشن oshoneh = انها را
///////////////////////
ميشي mishi  = مال من
تيشي tishi  = مال تو
اونشي oneshi = مال او
اميشي amishi = مال ما
شيميشي shimishi = مال شما
اوشونشي oshoneshi =  مال انها
////////////////////////
كوجه kujeh  = كجا
چندي chendi =چقدر
كوجار kujar = كجا
كي ki       = چه كسي
كي key      = چه وقت
كمي kemi    = كدام
چوته choteh = چطور
چوجور chujur = چه جور
كميجه kemijeh = كدام نقطه و كدام جا
چر chare      = چرا
كمين kemin   = كدام
چنته chanteh = چند تا
كمتان kemtan = كدام
كيشه kisheh = مال كيست
كيشي kishi  = مال چه كسي
چن سال chan sal = چند سال
چوتچي chotechi  = چقدري (( در مورد اندازه و ابعاد))
كير kire        = براي چه كسي
چيچير chichire  = براي چه
كوجه ر  kujere  = براي كجا
//////////////////////////
خاخور khakhor = خواهر
برر berar = ابار abar = برادر
مار mar =مادر
پئر per = پدر
ننه naneh = مادربزرگ
كيجا kija = دختر
وچه vacheh = پسر
عمزن omzen = زنعمو
خالجان khaljan = خاله
عمجان amjan = عمه
ادايي adayi = دايي
وچكن vachekal = پسرها
كيجكن kijekal = دخترها
زنكه zenkeh = زن
بررزا berar za = برادرزاده
خاخور زا khakhor za = خواهرزاده
پيل اباpil aba = پيلا پئر pila per = پدربزرگ
پيلا مار pila mar = مادربزرگ
گته وچه gateh vacheh = پسر بزرگ
گته كيجا gateh kija = دختر بزرگ
زمار zemar = مادر زن
زن پئر zen per = پدر زن
زن برر zen berar = برادر زن
لاكو laku = دختر
ادش adash = داداش
خنم khanem = خانم
مردي mardi = شوهر
//////////////////////////////////////
مصدر افعال در زبان گیلکی اشکوری
خسن khasen    = خواستن
نيشتن nishten = نشستن
گوتن guten    =گفتن
دئن den       = ديدن
شون shon      =رفتن
همن heman     =امدن
گيتن giten    = گرفتن
زئن zen       = زدن
وگيتن vegiten =برداشتن
ورسن varesan  = برخواستن
تودن tavedan  = انداختن
وكتن vaketen  =شدن
ايشنوسن ishnovesen = شنيدن
ايشكنن ishkenen  = شكستن
دووسن dovesen   = دويدن
بئن ben         =بريدن
دئن den         =ديدن
هگيتن hagiten   =خريدن
روتن ruten      = فروختن
هوردن hevarden  = اوردن
بردن borden     =بردن
گودن guden      = كردن
خوتن khoten     = خوابيدن
جوسن javesen    = جويدن
خوندن khonden   = خواندن
خوردن khorden   =خوردن
نيين niyan      = گذاشتن
وگردسن vagerdesen =برگشتن
دوتن DUTEN        = دوختن
شوردن SHURDEN     = شستن
كشن kashen       = كشيدن
چاگودن chaguden  =درست كردن
كتن katen        =افتادن
دوشتن dushten    =دوشيدن
پرسن paresen     =پريدن
دووسن dovesen    = دويدن
///////////////////////////////
نام چند پرنده به گیلکی اشکوری
كرك kerk =  مرغ
بيلي bili = اردك
زرج zarej = كبك
ترنگ torong = قرقاول
وشم veshem = بلدرچين
كشكرت keshkeret = زاغچه
كلاچ kelach = كلاغ
ميلجه miljeh = گنجشك
فك fak = لانه و اشيانه پرندگان
مرغانه morghaneh = تخم مرغ
كلشكن koloshkon = مرغ كرچ
كاتك katek =  مرغ جوان
تلا tala = خروس
تلاكوتي tala kuti = خروس جوان
كلوش مار kolush mar = مرغي كه جوجه دارد
بيلي كوته bili kuteh = جوجه اردك
گبر gaber =   ابيا
نر بيلي  nar bili  = اردك نر
توك tuk     =  نوك پرندگان
كرك لانه kerk laneh  = لانه مرغها
////////////////////////////////
چند نوع گنجشك به زبان محلي در گيلان:
كلكافيس kolkafis
هلواشكن holu eshken
گندم خوره gandom khoreh
فسنه feseneh
جينجره jinjereh
سينه سرخ sineh sorkh

حرف الف

آغوز:گردو

آغوزدار:درخت گردو.درگویش های ضرب المثلی گالشي به معنای خشک مقدس وفردمقدس مآب می باشد.

امی:مال ما،متعلق به ما.

ایشون:اینها.

آمو:ما،عمو.

امره(امر)باکسرراء:برای ما،مارا.

ایشون ره(ر)باکسرراء:برای ایشان،ایشان را.

آشتالو:نوعی هلوی محلی.

اووخوری:لیوان.

انجیل(بروزن اسیر):انجیر.

انگوشت:انگشتان دست وپا.

اوخوری(مرکب از«او»به معنی آب و«خوری»به معنای خوردن:مجموعاًیعنی لیوان.

آب تره (به کسرراء):نوعی گیاه وسبزه خودرودرمراتع- باغات ومزارع برنج.

انرمره(به فتح الف ونون-سکون راء اول- فتح میم وکسر راء دوم)گل شقایق.

انرجه(به فتح الف ونون-سکون راء- فتح جیم):نوعی سبزی خوراکی مثل چوچاق.

آغوزغاتوق(قاتوق):خورشت فسنجان.

اصلک(به فتح الف-سکون صاد):ماهی کیلکاوبسیارخوشمزه.کتلت این ماهی ونیزسرخ کرده ان بسیارخوشمزه ودرسطح منطقه معروف است.

آ کوته(به فتح یاکسرکاف):پودرپوسته برنج که عمدتاًبه مصرف مرغ،اردک وغازهای محلی می رسد.

آسوم(به تشدید سین):کف گیرآهنی.

ابجی(ابجیه):مادر.

اهه ره(به فتح الف-هاء وکسرراء):آره بابا.

اقه(به فتح الف وقاف):پدر،پدربزرگ.

ان(به تشدید نون):مادر،مادربزرگ.

اوو:آب.

ایسکوم:استکان.

اورسی کرک(به ضم او-سکون سین-فتح کاف-سکون رای دوم):مرغ روسی.

اشکل(به فتح الف وکاف-سکون شین):ساقه های برنج.

اوشونه شی:مال آنها.

اشکنه تره:خورشت خوشمزه ای که ازسبزی اشکنه تهیه می شود.

ادش(به فتح الف ودال):برادر.

ایشتک(به سکون شین وفتح تاء):نوعی انگل خونخوارکه عمدتاًروی بدن حیواناتی نظیر؛گاوواسب می نشیند.

آب لاکو:لاک پشت،لاکوبه معنای دختردرگویش محلی گیلکی.همچنین دربعضی ازمحاورات متداول ورایج گیلکی گالشی به خودروی  سواری فولکس واگن  نیزگفته می شود.

آب سوار(محراب-میرآب):کسی که درفصل کم آبی ازطرف شوراهای محلی انتخاب شده تادرجهت توزیع عادلانه آب مزارع برنج خدمت صادقانه می نمایدوازتاسیسات قدیمی وقبل ازانقلاب درسطح منطقه می باشد.شیوه کاروی وگروه کاری اش بدین طریق بوده که وی تنهایی یابه همراه تنی چندازاعضای منتخب گروه خوددرشبانه روزودرمواقع کمبودآب برای مزارع برنج کشیک داده وآب موجوددرسدهای محلی وآب برهرمنطقه رابه نوبت به مزارع برنج کشاورزان هدایت می نمودندتابرنج های مزارع سیراب گردد.

ابجی گولوشه:نوعی کفش قدیمی مخصوص مادران وبانوان که ازجنس پلاستیک شبیه به لاستیک تیوپ ساخته می شود.

اوپیله:تاول دست وپا یاصورت.

اوو دنگ:وسیله ای جهت تبدیل شلتوک به برنج درقدیم.

آئیل:نوعی پرنده که عاشق انجیرمی باشد.بسیارفعال وخوش آواز می باشد.

النگه:نوعی وسیله چوبی برای بازی کودکان ونوجوانان درقدیم که دوپایه داشته وباپاگذاشتن برروی  پایه های مذکورراه می رفتند.

ایش توسن:شنیدن.

اویاندر:آنجا،درگویش گالشی .

اربوء(به فتح الف-سکون را وضم باء):نوعی میوه محلی درختی بزرگتراز«می رخه به فتح راء وکسرخاء»وبسیارخوشمزه.

آل چپین:لک لک.

آموته(بیاموته):آموزش دیده.

اون:او.

اشبول:اشبل ماهی.

اره(به کسرالف وفتح راء):اینجا.

اوره(به فتح راء):آنجا.

ای را:این ورا.

اورا:اون ورا.

ایش تویی؟:میشنوی؟.

ایش توین؟:میشنوین؟/

ایش توان(به فتح الف دوم):میشنوند.

ای سفر(ای بروزن بی):این دفعه.این بار.

حرف باء:

 بلبی خوروش(ترش واش خوروش):نوعی خورشت که ازهمین ترش واش تهیه می شود.شیوه تهیه آن بدین صورت می باشدکه ابتدائاًسبزی ترش واش را خردکرده سپس داخل دیگی مناسب به همراه روغن سرخ یانیم سرخ کرده متعاقباًمقداری مناسب گوشت مرغ یاگوشت قرمزراهمزمان بامخلوط کردن باآب روی شعله اجاق گاز بادماوگرمای مناسب می گذارندتا آرام آرام گوشت نیزباآن پخته شود.

این خورشت دررفع ناراحتی های مختلف دهان نظیر؛زخم های مختلف دهان و...خاصیت دارویی دارد.

بوتوم:گفتم.

بوتوبوم:گفته بودم

بی شیله:بی ریا،صادق

بادونجون:بادمجان.درگویش خاص گیلکی گالشي سیاه بادنجون نیزگفته شده است.

بش بی(به کسرشین):رفته بودی.

بوپوته لاسونون(مرکب ازبوپوته+لاسو+نون-به کسرتاء):نان برنجی

-بوپوته(پخته شده).

-لاسو(خمیرآردبرنج).

نون(نان).

بومم(به ضم باء وفتح میم اول):آمدم.

بوشوبه ضم باء وشین(بشو):برو،رفت.

بج(مشابه گویش غرب گیلانی ورشتی):برنج.انواع پرمحصول وباکیفیت برنج گیلان ومازندران بانان مشهورمحلی عبارتنداز؛رضاجو،علی کاظمی،طارم،حسن سرایی،10سی سی یا هموان پاکوتاه و...

بزقوطی(به ضم باء):بچه ننه،جوان تنبل وکم عقل،آدم ازخودراضی.

بولوش:تمشک محلی شرق گيلان     پ که درمناطق وسیعی ازحاشیه باغات چای،مزارع برنج و...بعمل آمده وخودرورشدمی نماید.

بج فل(بوج فل):سبوس برنج.بوج یابج همان مخفف گیلکی برنج می باشد.

بولوط:دیس غذا.

بیر(بیور):لهیب ناشی ازآتش سرخ زغال.

بول:نوعی گیاه خاردارخودروکه بعضی ازانواع آن محصولی بنام تمشک(همان بولوش)دارد.همچنین ساقه این بول که ازجوانه زدن درآمده بعدازدرآوردن پوستش ومخلوط کردن بااندکی نمک بسیارخوشمزه می شودکه سالیان گذشته کودکان محلی درحین بازی کردن آن رابه همین شکل مصرف می کردند.

بوخوس:بخواب.

بنیش:بشین.درگویش کردی این واژه معادل دنیش یعنی بشین می باشد.

بوشو(بشو):برو.

بکی(به تشدیدکاف):بیفت.بشین معادل «بتمرگ» فارسی.یه جا بکی:یعنی همان «بتمرگ».

بپرس(به فتح باء- تشدیدپ وفتح راء):پرید،فرارکرد،گریخت.

(دربوشو:مترادف بپرس گیلکی املشی).

بوم سر(به کسرمیم وفتح سین):پشت بام.

بومدار(به سکون میم):ستون های وتیرهای چوبی سقف خانه های گلی قدیمی درمناطق روستايي شرق گيلان.هم اکنون درمناطق ییلاقی وارتفاعات مشرف به شهرستان رودسر خانه های گلی قدیمی وحتی نوساخت باچنین ترکیب معماری سنتی بچشم می خورد.

بیش بول:خاک وغبارهای حین برداشت برنج ازمزارع وحمل آن به انباریاسیلوی خانگی ونیزگردوغبارهایناشی ازخرمن برنج که باچسبیدن به بدن کارگران چندش آزاردهنده ای وارد می نمایدوبه واسطه همین امرکارگران بااستحمام بیش بول راازتن خود می زدایند.

برنج بینی(بج بینی):برداشت برنج بادره(بروزن بله)یاهمان اره کوچک.

بیجارکار(بجارکار):زمان وفصل شروع بکارکشاورزی برنجکاری.

باد شوم:بعدشام.

برف شتل(به فتح شین وتاء):برف همراه باباران راگویند.

باقلاغاتوق:نوعی خورشت خوشمزه که ازباقالی درست می شود.

بلمه(به فتح باء ولام-سکون لام):آدم تنبل وتن پرور.

برنج درز:دسته بسته شده برنج.

بوک:لب غنچه شده.

بی کون  وویه:نوعی حشره که حین احساس خطربوی بدومشمئز کننده ای ازخودساطع می نماید.

بورمه گولی(به ضم باء-سکون راء وفتح میم):گلوی بغض آلود.

بورمه(به فتح میم وسکون راء):گریه.

بیلون دور:درشت وزمخت.

بی(بیو):بو.

بیچس پله(بیجس پله):پلوی سرد.

بی یردم(به فتح یاء سکون راء وفتح دال):آوردم.

بورملجه(به فتح میم سکون لام وفتح جیم):نوعی گنجشک ریزنقش.

بلنگو(بروزن تلنگر):بلندگو.

بی یس(به فتح یای دوم):وایستا،بمون.

بی یس بینم:واستاببینم.

باغ بون:زیرباغ.

بون به معنای زیرهرچیز،به پایین تنه انسان ،حیوانات وتمامی موجودات جاندارگفته می شود.

بون هیتن:زیرگرفتن،واژه ای که هنگام دعواویاکشتی مصطلح گشته زمانی که یک نفر،نفردیگررادرآستانه ضربه فنی برده به گویش گیلکی املشی می گویند؛

فلانی فلانی ره بون هیته.

بوتوم:گفتم.

بوتوبوم:گفته بودم.

بوپوته لاسونون(مرکب ازبوپوته+لاسو+نون-به کسرتاء):نان برنجی

-بوپوته(پخته شده).

-لاسو(خمیرآردبرنج).

نون(نان).

بومم(به ضم باء وفتح میم اول):آمدم.

بوشوبه ضم باء وشین(بشو):برو،رفت.

بنی(بروزن نبی):بذار،بگذار وهم به معنای بخواب باترکیب «بنی بخوس».

بنین:بذارین،بگذارین وهم به معنای بخوابین باترکیب«بنین بخوسین».

بوشور:شستشوبده.

بوشورین:شستشوبدهید.

بینم(به فتح باء):بذارببینم.

بینیم(به فتح باء): بذارببینیم.

بیاموتن:آموزش دادن.

بوبوبوو:شده بود.

نوبوبوو:نشده بود.

بی یه(یه بروزن مه):بیا.

بکت(به فتح باء وکاف):افتاد.

بکتین؟:افتادین؟.

بی گین(گن):بنداز.

بوگو:بگو.

بوگوین:بگویید.

بی یر(یربروزن نر):بیاور.

بی یرین:بیاورین.

بوبوو:باش.

بوبوور:ببر.

حرف الف

آغوز:گردو

آغوزدار:درخت گردو.درگویش های ضرب المثلی گالشي به معنای خشک مقدس وفردمقدس مآب می باشد.

امی:مال ما،متعلق به ما.

ایشون:اینها.

آمو:ما،عمو.

امره(امر)باکسرراء:برای ما،مارا.

ایشون ره(ر)باکسرراء:برای ایشان،ایشان را.

آشتالو:نوعی هلوی محلی.

اووخوری:لیوان.

انجیل(بروزن اسیر):انجیر.

انگوشت:انگشتان دست وپا.

اوخوری(مرکب از«او»به معنی آب و«خوری»به معنای خوردن:مجموعاًیعنی لیوان.

آب تره (به کسرراء):نوعی گیاه وسبزه خودرودرمراتع- باغات ومزارع برنج.

انرمره(به فتح الف ونون-سکون راء اول- فتح میم وکسر راء دوم)گل شقایق.

انرجه(به فتح الف ونون-سکون راء- فتح جیم):نوعی سبزی خوراکی مثل چوچاق.

آغوزغاتوق(قاتوق):خورشت فسنجان.

اصلک(به فتح الف-سکون صاد):ماهی کیلکاوبسیارخوشمزه.کتلت این ماهی ونیزسرخ کرده ان بسیارخوشمزه ودرسطح منطقه معروف است.

آ کوته(به فتح یاکسرکاف):پودرپوسته برنج که عمدتاًبه مصرف مرغ،اردک وغازهای محلی می رسد.

آسوم(به تشدید سین):کف گیرآهنی.

ابجی(ابجیه):مادر.

اهه ره(به فتح الف-هاء وکسرراء):آره بابا.

اقه(به فتح الف وقاف):پدر،پدربزرگ.

ان(به تشدید نون):مادر،مادربزرگ.

اوو:آب.

ایسکوم:استکان.

اورسی کرک(به ضم او-سکون سین-فتح کاف-سکون رای دوم):مرغ روسی.

اشکل(به فتح الف وکاف-سکون شین):ساقه های برنج.

اوشونه شی:مال آنها.

اشکنه تره:خورشت خوشمزه ای که ازسبزی اشکنه تهیه می شود.

ادش(به فتح الف ودال):برادر.

ایشتک(به سکون شین وفتح تاء):نوعی انگل خونخوارکه عمدتاًروی بدن حیواناتی نظیر؛گاوواسب می نشیند.

آب لاکو:لاک پشت،لاکوبه معنای دختردرگویش محلی گیلکی.همچنین دربعضی ازمحاورات متداول ورایج گیلکی گالشی به خودروی  سواری فولکس واگن  نیزگفته می شود.

آب سوار(محراب-میرآب):کسی که درفصل کم آبی ازطرف شوراهای محلی انتخاب شده تادرجهت توزیع عادلانه آب مزارع برنج خدمت صادقانه می نمایدوازتاسیسات قدیمی وقبل ازانقلاب درسطح منطقه می باشد.شیوه کاروی وگروه کاری اش بدین طریق بوده که وی تنهایی یابه همراه تنی چندازاعضای منتخب گروه خوددرشبانه روزودرمواقع کمبودآب برای مزارع برنج کشیک داده وآب موجوددرسدهای محلی وآب برهرمنطقه رابه نوبت به مزارع برنج کشاورزان هدایت می نمودندتابرنج های مزارع سیراب گردد.

ابجی گولوشه:نوعی کفش قدیمی مخصوص مادران وبانوان که ازجنس پلاستیک شبیه به لاستیک تیوپ ساخته می شود.

اوپیله:تاول دست وپا یاصورت.

اوو دنگ:وسیله ای جهت تبدیل شلتوک به برنج درقدیم.

آئیل:نوعی پرنده که عاشق انجیرمی باشد.بسیارفعال وخوش آواز می باشد.

النگه:نوعی وسیله چوبی برای بازی کودکان ونوجوانان درقدیم که دوپایه داشته وباپاگذاشتن برروی  پایه های مذکورراه می رفتند.

ایش توسن:شنیدن.

اویاندر:آنجا،درگویش گالشی .

اربوء(به فتح الف-سکون را وضم باء):نوعی میوه محلی درختی بزرگتراز«می رخه به فتح راء وکسرخاء»وبسیارخوشمزه.

آل چپین:لک لک.

آموته(بیاموته):آموزش دیده.

اون:او.

اشبول:اشبل ماهی.

اره(به کسرالف وفتح راء):اینجا.

اوره(به فتح راء):آنجا.

ای را:این ورا.

اورا:اون ورا.

ایش تویی؟:میشنوی؟.

ایش توین؟:میشنوین؟/

ایش توان(به فتح الف دوم):میشنوند.

ای سفر(ای بروزن بی):این دفعه.این بار.

حرف باء:

 بلبی خوروش(ترش واش خوروش):نوعی خورشت که ازهمین ترش واش تهیه می شود.شیوه تهیه آن بدین صورت می باشدکه ابتدائاًسبزی ترش واش را خردکرده سپس داخل دیگی مناسب به همراه روغن سرخ یانیم سرخ کرده متعاقباًمقداری مناسب گوشت مرغ یاگوشت قرمزراهمزمان بامخلوط کردن باآب روی شعله اجاق گاز بادماوگرمای مناسب می گذارندتا آرام آرام گوشت نیزباآن پخته شود.

این خورشت دررفع ناراحتی های مختلف دهان نظیر؛زخم های مختلف دهان و...خاصیت دارویی دارد.

بوتوم:گفتم.

بوتوبوم:گفته بودم

بی شیله:بی ریا،صادق

بادونجون:بادمجان.درگویش خاص گیلکی گالشي سیاه بادنجون نیزگفته شده است.

بش بی(به کسرشین):رفته بودی.

بوپوته لاسونون(مرکب ازبوپوته+لاسو+نون-به کسرتاء):نان برنجی

-بوپوته(پخته شده).

-لاسو(خمیرآردبرنج).

نون(نان).

بومم(به ضم باء وفتح میم اول):آمدم.

بوشوبه ضم باء وشین(بشو):برو،رفت.

بج(مشابه گویش غرب گیلانی ورشتی):برنج.انواع پرمحصول وباکیفیت برنج گیلان ومازندران بانان مشهورمحلی عبارتنداز؛رضاجو،علی کاظمی،طارم،حسن سرایی،10سی سی یا هموان پاکوتاه و...

بزقوطی(به ضم باء):بچه ننه،جوان تنبل وکم عقل،آدم ازخودراضی.

بولوش:تمشک محلی شرق گيلان     پ که درمناطق وسیعی ازحاشیه باغات چای،مزارع برنج و...بعمل آمده وخودرورشدمی نماید.

بج فل(بوج فل):سبوس برنج.بوج یابج همان مخفف گیلکی برنج می باشد.

بولوط:دیس غذا.

بیر(بیور):لهیب ناشی ازآتش سرخ زغال.

بول:نوعی گیاه خاردارخودروکه بعضی ازانواع آن محصولی بنام تمشک(همان بولوش)دارد.همچنین ساقه این بول که ازجوانه زدن درآمده بعدازدرآوردن پوستش ومخلوط کردن بااندکی نمک بسیارخوشمزه می شودکه سالیان گذشته کودکان محلی درحین بازی کردن آن رابه همین شکل مصرف می کردند.

بوخوس:بخواب.

بنیش:بشین.درگویش کردی این واژه معادل دنیش یعنی بشین می باشد.

بوشو(بشو):برو.

بکی(به تشدیدکاف):بیفت.بشین معادل «بتمرگ» فارسی.یه جا بکی:یعنی همان «بتمرگ».

بپرس(به فتح باء- تشدیدپ وفتح راء):پرید،فرارکرد،گریخت.

(دربوشو:مترادف بپرس گیلکی املشی).

بوم سر(به کسرمیم وفتح سین):پشت بام.

بومدار(به سکون میم):ستون های وتیرهای چوبی سقف خانه های گلی قدیمی درمناطق روستايي شرق گيلان.هم اکنون درمناطق ییلاقی وارتفاعات مشرف به شهرستان رودسر خانه های گلی قدیمی وحتی نوساخت باچنین ترکیب معماری سنتی بچشم می خورد.

بیش بول:خاک وغبارهای حین برداشت برنج ازمزارع وحمل آن به انباریاسیلوی خانگی ونیزگردوغبارهایناشی ازخرمن برنج که باچسبیدن به بدن کارگران چندش آزاردهنده ای وارد می نمایدوبه واسطه همین امرکارگران بااستحمام بیش بول راازتن خود می زدایند.

برنج بینی(بج بینی):برداشت برنج بادره(بروزن بله)یاهمان اره کوچک.

بیجارکار(بجارکار):زمان وفصل شروع بکارکشاورزی برنجکاری.

باد شوم:بعدشام.

برف شتل(به فتح شین وتاء):برف همراه باباران راگویند.

باقلاغاتوق:نوعی خورشت خوشمزه که ازباقالی درست می شود.

بلمه(به فتح باء ولام-سکون لام):آدم تنبل وتن پرور.

برنج درز:دسته بسته شده برنج.

بوک:لب غنچه شده.

بی کون  وویه:نوعی حشره که حین احساس خطربوی بدومشمئز کننده ای ازخودساطع می نماید.

بورمه گولی(به ضم باء-سکون راء وفتح میم):گلوی بغض آلود.

بورمه(به فتح میم وسکون راء):گریه.

بیلون دور:درشت وزمخت.

بی(بیو):بو.

بیچس پله(بیجس پله):پلوی سرد.

بی یردم(به فتح یاء سکون راء وفتح دال):آوردم.

بورملجه(به فتح میم سکون لام وفتح جیم):نوعی گنجشک ریزنقش.

بلنگو(بروزن تلنگر):بلندگو.

بی یس(به فتح یای دوم):وایستا،بمون.

بی یس بینم:واستاببینم.

باغ بون:زیرباغ.

بون به معنای زیرهرچیز،به پایین تنه انسان ،حیوانات وتمامی موجودات جاندارگفته می شود.

بون هیتن:زیرگرفتن،واژه ای که هنگام دعواویاکشتی مصطلح گشته زمانی که یک نفر،نفردیگررادرآستانه ضربه فنی برده به گویش گیلکی املشی می گویند؛

فلانی فلانی ره بون هیته.

بوتوم:گفتم.

بوتوبوم:گفته بودم.

بوپوته لاسونون(مرکب ازبوپوته+لاسو+نون-به کسرتاء):نان برنجی

-بوپوته(پخته شده).

-لاسو(خمیرآردبرنج).

نون(نان).

بومم(به ضم باء وفتح میم اول):آمدم.

بوشوبه ضم باء وشین(بشو):برو،رفت.

بنی(بروزن نبی):بذار،بگذار وهم به معنای بخواب باترکیب «بنی بخوس».

بنین:بذارین،بگذارین وهم به معنای بخوابین باترکیب«بنین بخوسین».

بوشور:شستشوبده.

بوشورین:شستشوبدهید.

بینم(به فتح باء):بذارببینم.

بینیم(به فتح باء): بذارببینیم.

بیاموتن:آموزش دادن.

بوبوبوو:شده بود.

نوبوبوو:نشده بود.

بی یه(یه بروزن مه):بیا.

بکت(به فتح باء وکاف):افتاد.

بکتین؟:افتادین؟.

بی گین(گن):بنداز.

بوگو:بگو.

بوگوین:بگویید.

بی یر(یربروزن نر):بیاور.

بی یرین:بیاورین.

بوبوو:باش.

بوبوور:ببر.

 

حرف پ:

پیلام(پیلوم):گیاهی باساقه هاوبرگ های بلندکه ازقدیم درروستاهاي شهرستان رودسر  درحین گزیدگی ناشی ازگیاه گزنه برروی زخم مذکوراستفاده می شده وبیشتربه همین خاطرمعروف است.ضمناًهم اکنون پس ازگذشت سالیان متمادی،کشاورزان برنجکار درجهت تولیدگرمابرروی تخم نشای برنج درمنازل خودقبل ازشروع بکارکشاورزی ازپیلام استفاده می نمایندتاباگرمای تولیدشده ناشی ازتجزیه برگ  وساقه های پیلام،دانه یاهسته برنج(شلتوک)آماده بهره گیری درخزانه مزارع وسپس کشت گردد.

( گرزنه:گیاه گزنه که تیغ تیزی داشته وبه محض تماس بادستان،تیغ های ان دردست فرورفته وباعث دردواذیت وآزارشدید برروی پوست دست می شود.همچنین درجهت تهیه نوعی کوکوی محلی خوشمزه کاربردغذایی نیزدارد).

پامدور(پامادور):گوجه فرنگی.ازگویش های بازمانده زبان روسی که اززمان حضورروسهادرگیلان به گویش گیلکی واردگردیده است.

پیچه:گربه.

پیچاکوته:بچه گربه.آخاله:دایی.

پاوزار(به کسرواو):هرنوع کفش ودمپایی.

پله(به فتح پ ولام):برنج پخته شده.

پیرن(با تلفظ ؛ پی رن به فتح راء):پیراهن.

پیلاگوش:گوش بزرگ،گوش دراز.

پلپیس:کم ارزش،ناچیز.

پلپه:به فتح دوتا پ وسکون لام؛جای نگهداری گاو-گوسفندواسب درکندوج وتلمبارکه علف راداخل آن ریخته واین حیوانات آن رامصرف می کردند.

پیلاغلام:غلام بزرگ.اصطلاحاًبه شخص غلام نام ریش سفیدمحل ازگذشته  درگویش گیلکی خطاب شده است.

پسا پسا:عقب عقب،عقب گرد.بعضاًکنایه ازپسرفت.

پیشاپیشا:جلو جلو،جلوگرد.بعضاًکنایه ازپیشرفت وترقی.

پورد(به سکون راء):پل.

پور:اولین مرحله ازشخم زمین مزرعه برنج که باخیش انجام می شود.

پیش به دیمی:دمرخوابیدن.

پینیک:وصله لباس،وصله پارچه.

پاب رنه:پابرهنه.

پیول(بروزن شیر):تاول دست.

پیول(کسرپ ویاء):پول.

پول توو:پالتو.

پیسن کلاچ: کلاچ به معنای کلاغ.نوعی کلاغ حرام گوشت.کلاغ پیر.

پیلاکوت:فضول،آدم فضول.

پیسین(پیوسین) بروزن گیوتین:به کسی گفته می شودکه درفصل گرمالباس زمستانی می پوشد.

پنیردبیج:پنیربرشته ؛غذایی خوشمزه مخلوط ازپنیرسرخ کرده مخلوط با تخم مرغ -شوید-روغن درتابه.درماه مبارک رمضان بالاخص اوقات سحری چه درقدیم وچه درسالیان اخیربویژه توسط پیرمردان وپیرزنان روستاي وييلاقي استفاده می شود.

پرنگال(به فتح پ وراء وسکون نون):گرفتن دست کسی به حالت خشم وغضب.

پشم چوخاء:لباسی ساخته شده ازپشم گوسفندکه چوپانان به تن می کنند.

پت(به فتح یاکسرپ):بخش داخلی چوبهای پوسیده ساختمانی که به شکل پودرچوب نمایان می شود.دربین عموم اینطورمطرح می شودکه موریانه این بلارابه سرچوب می آورد.

پت(به فتح یاکسرپ):بخش داخلی چوبهای پوسیده ساختمانی که به شکل پودرچوب نمایان می شود.دربین عموم اینطورمطرح می شودکه موریانه این بلارابه سرچوب می آورد.

پسکیل:غیبت وپشت سرگویی.

پیلاکله(به فتح کاف وتشدیدلام):کله بزرگ،سربزرگ.

پلت ولگ(به فتح پ ولام اول-فتح واووسکون لام):درختی که برگهای ضعیف داشته وبرگ ریزان زودرس پاییزی دارد.

پیلانه(به تشدید نون،تلفظ دیگرآن پیلاان،به تشدید نون):مادربزرگ.

{ان(به تشدید نون):مادر،مادربزرگ}

پئیز(به فتح پ):پاییز.

پیتار:مورچه.

پیوشگال(پیشکال):تفاله.

{چیی پیوشگال:تفاله چای}.

پیتونوک:نوعی پونه خوراکی معطرکه خودروبوده وجایگاه ارزشمندی دربین بانوان آشپزاملشی دارد.

حرف ت:

ترش واش:نوعی سبزی خودرودرباغات چای وحاشیه مزارع برنج ومراتع سرسبزکه برای تهیه نوعی خورشت خوشمزه استفاده می شود.

تومان(بیجامه):نوعی پوشیدنی راحتی درخانه حین استراحت درمنزل.شایدتعبیری دیگرازواژه پیژامه لاتین می باشد.

تره(تر)باکسرراء:برای تو،تورا.

تصیق(باتشدیدصاد):تصدیق،گواهینامه راهنمایی ورانندگی.

تشک(به فتح باء وسکون شین):هسته میوه های هسته دارنظیر؛آلوچه و...

توماناکون(مرکب ازتوما+ناکون):تمام کن.

توم(تیوم):نهال آماده(شکوفه ریززده)برنج جهت نشاء.

توم خال(توم بجارخال یا تیوم بیجارخال مرکب از توم یاتیوم+بجارخال):توم یاتیوم هموان نهال برنج است که سبزگردیده جهت کاشتن نهایی درمزرعه برنج آماده می شود،بجارخال یابیجارخال همان مزرعه برنج می باشد.

تله(به فتح تاء ولام):خروس.

تال:علف،نوعی پیچک.

تل خاصی(معنای تحت اللفظی دارای خاصیت تلخ):علف هرزبدبوکه بمحض تماس بالب وصورت باعث سوزش شدیدوایجادحساسیت پوستی می گردد.

تیته:شکوفه درختان.

تبریزی:درخت سپیدار.

تولومه(تولوم):گاونرکوچک.

تک(به فتح تاء):پهلوی کمر.

تک دن(به فتح تاء کاف ودال):تکیه دادن.

تیت بول:سنجاقک.

توسک محله(به فتح سین-سکون کاف):توسکا محله نیزگفته شده است.روستایی سرسبز-زیباوزیارتی درمجاورت روستای کیاکلایه بادرختان قوی پیکروسربرافراشته توسکا.

تیول(بروزن فیوج):گل،خاک گل مخلوط باآب.

تسکه دل(به فتح تاء-سکون سین-فتح کاف):آدم عجول.

ترف(طرف به فتح تاء یا طاء-سکون راء):ترب،تربچه.

تی:مال تو.

تی شینی:مال تو.

ترتن گوله(به فتح تای اول-سکون راء-فتح تای دوم ولام):شاداب ونورسیده،تازه،ترگل برگل.

توش:آدم عنق،عبوس واخمو.

تی یان(تی ین):قابلمه بزرگ مسی که درپخت پلوی مراسمات عروسی وعزاداری استفاده می شود.

تن چه(به فتح تاء-سکون نون وکسرچ):دیگ،دیگ کوچک.

توربه(به سکون راء وفتح باء):توبره.

تپوس(به فتح تاءوتشدید پ):چاق،آدم چاق.

توسونگال:نوعی سوسک،کنایه ازسیاهی وتاریکی.درگویش گیلکی وگالشی شرق گيلان سیاه توسونگال هم گفته می شود.

تارو:جاروی دستی سنتی شرق گيلان که ازساقه ای درختی شبیه بلال ساخته می شودودرقدیم نقش جاروبرقی منازل راایفاءمی کرده است.

تلار:بالکن خانه های قدیمی.درگویش های گیلکی «پس تلارو بس تلار»نیزگفته شده است.

تونوکه(به فتح کاف):شورت،زیرپوش.

تور:تبر.

تخم جو:شلتوک.

توساردار:درخت توسکا.به لغت توسکامحله نیزمراجع گردد.

توک:نوک،کنایه ازبینی ودماغ.

توشکه(به سکون شین وفتح کاف):گره گره بزرگ.کنایه ازمعضلاتی که درراه موفقیت انسان ایجادمی شود.

تاسیان:ترسناک ،ترس ناشی ازتنهایی.

تور:دیوانه.

 

تره بوتم(به ضم تای دوم):به توگفتم.

تره بوتم(به فتح تای دوم):بهت گفته ام.

تره بوتوبوم:قبلاًبهت گفته بودم.

تیورونگی:مترادف فوچومسن گیلکی به معنای خم شدن.

تیوت:توت.

تخته سر:مرده شورببرن.

تو هدم(به فتح هاء ودال):انداختم.

ترهدم(به فتح تاء وکسرراء):به تودادم.

توهد(به فتح هاء وسکون دال):بنداز.

(هدی(بروزن ددی):بده.)

(هندی(بروزن مندی):نده.)

تشیف:تشریف.

تشیف بدار:تشریف داشته باش.

تشیف بدارین:تشیف داشته باشین.

تشیف بوبور:تشریف ببر.

تشیف بوبورین:تشریف ببرین.

تاایسه:تاالان.

حرف ث:

ثیثه(سیسه):لثه دهان.

حرف ج:

جوروب(جوروف):جوراب.

جور:بالا.

جیر:پایین.

جالدوز:جوالدوز.

جندپری(به کسرجیم- سکون نون):جن.

جایی:توالت،مستراح.

جون شیر:شنا،شنادررودخانه.

جین جیر:نوعی بلبل ریزجثه،کنایه ازریزوزبل.

جیج بیج:نوعی بازی نوروزی باستانی بجامانده درشرق گيلان و در اطراف رودسر که طی آن دونفرکه تخم مرغ  هایی راکه عیدی گرفته اندباگذاشتن دربین مشت یک دست خود،بخشی ازنوک یکطرف تخم مرغ رابه بخشی ازنوک تخم مرغ رفیق دیگرش یواش کوبیده ومی گویند؛جیج بیج.هرکس که تخم مرغش شکسته شودبازنده محسوب شده وبایستی تخم مرغش رابه برنده بدهد.

جقله(به فتح جیم-سکون قاف وفتح لام).بچه کوچک نوزاد.

جوهسن(هسن بروزن حسن):جویدن.

جودن جودنه:دانه دانه.

حرف چ:

چشت(به فتح چ وسکون شین وتاء):چاشت،میان وعده غذایی قبل ازشام،عصرانه.همچنین زمانی که زنان روستایی در شرق گيلان درنزارع برنج وباغات چای کارمی کردندکارفماباچاشت یا چشت حین عصرازکارگران پذیرایی می نمود.

چشوو(به فتح چ وضم شین):چادرشب که سالیان متمادیست زنان خانه دارحین کاردرخانه،مزارع برنج یاباغات چای به کمرمی بندندکه درعقایدقدیمی زنان وبانوان اینطورمطرح است که چادرشب جهت مراقبت ازکمرشان باتوجه به حجم شدیدکاروفشارجسمی ناشی ازآن،خاصیت درمانی وپزشکی دارد.

چیره چیره:ندایی که حین صدازدن مرغ وجوجه جهت دانه چیدن روی زمین،صاحبشان درمی آورد.

چیل:گل مخلوط باآب،زمین گلی که برروی آن باران باریده باشد.

چیل هزه(به فتح هاء وزاء):زمین گلی که برروی گل ان باران باریده باشد.

چپیر:استخوان بندی فک دهن.

چوشم(به فتح چ وسکون شین):چشم.

چین(به کسرچ وفتح یاء):چیدن(میوه و...)،زائیدن زن باردار.

چوس نفس:آدم پرگو،حراف.درگویش گیلکی کنایه ازکسی که علیرغم حرافی عمدتاًچرت وپرت می گوید.

چوکو:خربزه.

چوچاق:نوعی سبزی معطرکه جهت معطرنمودن خورشت های محلی شرق گيلان استفاده می شودکه جایگاه ارزشمندی درآشپزی زنان دارد.خودروبوده وبوفوردرمناطق مختلف جلگه اي رشدمی نماید.

{چیی پیوشگال:تفاله چای}/ پیوشگال(پیشکال):تفاله.

چپر:پرچین چوبی حاشیه باغات چای،باغات خصوصی وبعضاًمزارع برنج.

{خشک چپر:کنایه ازسست ارادگی یک نفر.درگویش گیلکی ازطرف خانمهاگفته می شود:«مردکون خشک چپرمونن»معنای تحت اللفظی «یعنی مردهاشبیه خشک چپرهستند».این یعنی کنایه ازاینکه بعضی آقایان به عهدناشی ازازدواج ووفادارماندن با خانمهای خودوفادارنبوده وقابل اعتمادنبوده ونمیتوان به آنها تکیه کرد.عمدتاًاین کنایه بایددرجایی بکاربرده شودکه بعضی ازآقایان بدون توجه به عواقب شرعی- فقهی و...ازدواجهای مکرر،مبادرت به ازدواج مجددمی نمایند}.

چاق:چاه آب.

چره(به ضم چ وتشدیدراء):شره(به ضم شین وتشدیدراء).

چیسکال:پایین حیاط ورودی خانه.

چموش پاتو:نوعی کفش به همراه ساق بند.

چینگال:چنگال.

چیری:ظرفی مسی جهت دوشیدن شیرگاووگوسفند.

چولاغ:آدم معلول ازناحیه پا.

چمیش:کفش اولیه تمدن املش که ازجنس پوست حیوانات ساخته می شد.

چاربدار:هدایت کننده اسب.انسان باربر اسب.

چوک روس:تاخوردن و بی نظمی درپارچه لباس را که ناشی ازشستن واتونکشیدن باشدرامی گویند.

چینی بون:پایین وکنارپله خانه های گلی قدیمی.

چیک سری:نیم خیز.

چوچار:سوسمار.

چوچه(به تشدیدچ دوم):سینه.

چیکره:پشت زانو.

چفتل(به فتح چ سکون فاء وفتح تاء):صورت زردوبی رنگ.

چفتل خیار:خیاری که پس ازرسیده چیده نشده زردوبی مزه وبدطعم می شود.

چیکال:دست زدن درعروسی،دست زدن.

چلک(به فتح چ وسکون لام):نوعی سبدپلاستیکی که خانمهای خانه د ارجهت حمل کالایاخریدبازارازآن استفاده می نمایند.

چلک(به کسرچ):چرک بدن.

چرچرون(به فتح دو چ  وسکون هردوراء):باب میل،باب طبع.

می چرچرونه:کنایه ازاینکه زمانه بامن یارشده است.

چندی:چقدر.چه اندازه.

چلم(بروزن پشم):چرم.کودحیوانی.پهن گاو-مرغ و....

چلکه(به فتح چ وکاف وسکون لام):چاله.چاله کوچک.

چور:بایر.خشکیده.دامن چور یعنی باغ بایر.

چر؟:چرا؟.

چرنی هنی؟:چرانمیای؟

چرشودری؟:چراداری میری؟.

چاچول باز:کنایه ازآدم موذی وشیطان صفت.

چموش:نوعی کفش قدیمی.کنایه ازانسانهای ناآرام وحیوان ناآرام.

حرف ح:

حیتاط:احتیاط.

حیره(به فتح راء):پرچین بالکن های قدیمی-درمنازل دوطبقه گلی- یا حفاظ های طبقه های پایین این خانه ها.

حرف خ:

خرچوسونه:نوعی سوسک.بعضاًدرگویش های گیلکی قبل ازانقلاب برای ترساندن کودکان ازاین واژه استفاده شده است.

خاش:استخوان.درگویش گیلکی کنایه ازانسان لاغرومردنی می باشد.

خولفانون(مرکب ازخولفا+نون):نان آردگندم مخلوط باخلفه(به ضم خاء-سکون لام وکسرفاء)نوعی نان محلی که بیشترحین صبحانه وبعضاًعصرانه مورداستفاده قرامی گیرد.صبحانه خولفانون وچای شیرین دراملش معروف می باشد.

خوو:خواب.

خرسه(به کسرخاء-سکون سین وکسرسین):خودروی جیپ روسی،بعضاًکنایه ازبچه ونوزادچاق درقدیم بکارمی رفت.

خرمه(به ضم خاء- فتح میم):خرما.

خونه خه زن(مرکب ازخونه خه+زن):زن صاحبخانه.

درگویش های محلی وضرب المثلی قدیم وبندرت هم اکنون گفته می شود؛

«خونه خه منم تودررو»؛یعنی من زن صاحبخانه هستم توبرووفرارکن.شایدکنایه ازاینکه توکاری به کارمن  وشوهرم نداشته باش.

خمسک(به ضم خاء-سکون میم وفتح سین):نوعی بلبل حلال گوشت شبیه سینه سرخ که بسیارسریع پروازمی کند،آوازخوشی داشته وکلاًدرتمام فصل سرماونیزفصل بهار مشاهده می شود.

خیک:شکم ونیزبخشی ازپوست شکمبه گوسفندیاگوساله که جهت نگهداری وبفروش رسانده پنیرهای محلی و...آن رابکارمی گیرند.

خیکین:چاق،آدم چاق.

خلات:سفال،بعضاًکنایه ازدهان خشک راگویند.

خوج:نوعی گلابی محلی املشی.

سنگ خوج:نوعی گلابی محلی که حتی بمحض رسیدن وبه بارنشستن کمی سفت می باشد.

خاکه تی سرمین:خاک برسرت.

حرف د:

درمون:درمان

دوباره:حذف علفهای هرزرشدکرده درحاشیه نهال برنج.

دوماغ:دماغ،بینی.

دم لسکن(به ضم دال-سکون میم-فتح لام-سکون سین وفتح کاف):پرنده مهاجردم جنبانک که مکرراًدم خودرابه حرکت های منظم وارتعاشی می جنباندورنگ های خاکستری کم رنگ ونیزسبزکم رنگش درشرق گيلان مشاهده شده است.احتمالاًنژاداصیل ژاپنی داشته وسینمای ژاپن به همین نام یک فیلم سینمایی جذاب ساخته که مدتها پیش ازسیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شده است.بازی کردن این پرنده زیباروبروی آیینه وشیشه دیدنی وجذاب است.

دیکون:دکان،مغازه.

دوشک(به فتح شین):تشک.

دومله خله(به فتح میم ولام-خاءولام):دوقلو.

درگم(به فتح دال-سکون راء وفتح گاف):فلفل سیاه.

دره(به فتح دال وراء):اره کوچک،نوعی وسیله برنده شبیه داس که جهت برداشت محصول برنج استفاده می شود.

دپرکس(به فتح دال وپ-سکون راء وفتح کاف):حین خواب پریدن،وحشت کردن حین خواب که مخصوصاًدرموردکودکان درگویش گیلکی مصداق دارد.

دوخوسه(به کسر سین):قایم باشک بازی.

دوخوته(به کسرتاء):قایم شده.

دال:لاغر.

درازبوک:کنایه ازخوک.

دومه(برفتح میم):دسته.

دیم پیش:دمرخوابیدن.

دیم:صورت.

دیم هیته(به فتح هاء وسکون یاء):درنظرگرفته است،مدنظردارد.

دامون:جنگل.

دوآرد:نوعی قیچی برای  تراشیدن پشم گوسفندان.ازآنجاکه بعضاًدرکوتاه کردن موی افراد،آرایشگران بابی نظمی اقدام می کردندنیزجهت تمسخرفردوآرایشگرش می گفتند؛«فلانی خومو دواردبزه یعنی فلان شخص موهای سرش را-دوآرد-زده است».

ده مرده:وسیله ای چوبی به شکلTانگلیسی که جهت آماده کردن بسترمزارع برنج برای کشاورزی بکارمی رودوازآنجاکه برای حرکت دادن این چوب بواقع کارگرآن می بایست قدرتی به اندازه (ده)10مردداشته باشدتابتواندکارموردنظررادرمزرعه برنج(بیجار-بجار)انجام دهد.

داراکولا:حشره ای ریزکمی بزرگترازمورچه که ازقدیم درمزارع برنج درزمان برداشت محصول تخمگذاری کرده رشدمی نمایدوبمحض احساس خطر،سمی سوزاننده رابرروی بدن شخص باقی می گذاردکه علاوه برایجادسوزش شدیدباآثارفیزیکی دردناک،حساسیت پوستی طولانی مدتی را نصیب شخص می نماید.

دست کیل:اصطلاحی درکارکشاورزی مثلاًبرنجکاری.به عنوان مثال وقتی چندکارگر(زن یامرد)حین نشاء برنج ویابرداشت محصول برنج هرکدام بخشی اززمین زیردست خودرا بخش بندی کرده به شکل مستطیل یا مربع انتخاب نموده ودرهمان محدوده کارش راانجام می داد.به این قسمت ازبخش منتخب رااصطلاحاًدست کیل می گفتند.

دخل(بروزن فتح):دانه غیرقابل مصرف وزایدموجودربرنج مصرفی خانواروبه رنگی غیرازرنگ سفیدبرنج مثلاًزردرنگ.

دربوشو:مترادف بپرس.

دوندون فشون:جشن دندونک نوزادان.

ده نی یشک(یشک بروزن رشک):آفت دهان.گرمی.

دوو دووله(بروزن فیلوله):مجرای ادراربچه دردرون گهواره.

ده ایسن:چندلحظه قبل.چنددقیقه قبل.

دعوا مرافه:بگومگوکردن،دعواکردن.

دستمال(دسمال):روسری.

حرف ذ:

ذلخ هه زه(ذلخ بر وزن فتح-به فتخ زاء):دست یخ زده حین فصل سرد سال را گویند.

ذلخ بر وزن فتح:سخت،کنایه ازغیرقابل انعطاف دررفتار.

حرف ر:

رابشکن(به فتح وکسرباءوفتح کاف):شبیه گبربدون نوک تیزوبرخلاف گبربربالای شاخه های درختان وکف زمین توامان می نشیند.گوشت بسیارخوشمزه ای دارد.ازپرندگان مهاجرفصلی محسوب می گردد.

رون:ران.

روه(بروزن شبح):گل ولای.

روخونه:رودخانه.

روخونه لگ:کناررودخانه،لب رودخانه.

ریوده(بروزن بوده):روده.

ری یو:نوعی ماشین بارکش که درواقع بازمانده خودروهای عراقی  باقیمانده ازدوران 8سال جنگ تحمیلی بوده که عمدتاًساخته شده کشورآلمان بوده که ازسالیان قبل ازپیروزی انقلاب درمناطق ییلاقی ونیزصعب العبور شهرستان رودسر جهت حمل بار،مسافرونیزمصالح ساختمانی بکارگرفته می شود.نوع مسافرتی ری یو اصلاً بارکش اتوماتیک نداشته وبدان «دوج  بر وزن  ذوق» نیز گفته می شود.

روغن  بوپوته  تراکم:نوعی روغن که درقدیم مصارفی گسترده بالاخص دارویی دربین مردم منطقه داشته است.

رزین گولوش:کفش مرسو شده بعدازچمیش که ازجنس لاستیک هم جنس تیوپ ماشین ساخته می شود.

رقصی(به کسرراء وفتح قاف):رقاصی.

حرف ز:

زرمه لیکوی(لیکی):راسو،حیوانی بدقیافه وخونخوارکه ازوی به عنوان قاتل مرغ وجوجه یادمی کنندزیراشب هنگام باورود به لانه مرغ وجوجه،بامهارت خاصی خون آنهارامکیده ونابودشان می کند.

زیرپیرن(به فتح راء دوم):زیرپیراهن.

زرچوبه:زردچوبه.

زمین لرز:زلزله.درلهجه گیلکی کنایه ازبچه بسیارشیطان وبیش فعال بازیگوش.

زک(به فتح زاء):مایع لزج وهرچیزی مثل مایع لزج.نظیرمایع لزج گردوی نارس یامایع لزج دورچشمان حین بیدارشدن ازخواب یا ناشی ازناراحتی چشم.

زلزله(به کسرهردوزاء):جیرجیرک که درتمام فصل تابستان باچسبیدن به درختان یکسره آوازخوانی می کند.

زردک:هویج.

زنکه(به فتح زاء-نون وکاف):زن شوهردار.گاهی نیزکنایه ازمردزن صفت می باشد.

زرنبود:کوفت،کوفتی.

زنگول اوو:آب بدمزه.آب بی مزه.

زهک(به فتح زاءوهاء):بچه،طفل.

زبیل:زنبیل.

زن مار:مادرزن.

زن پیر(به کسرپ وفته یاء):پدرزن.

زم زمارون:زمارون(همان مادرزن می باشد):مراسمی آیینی ونمادین ازدعوت داماد(وبندرت خانواده اش)توسط مادرزن که درسالیان گذشته به شکل مجلل وسنتی برگزارمی شده وهم اکنون به فراموشی سپرده شده است.

زولو:زالو.

زلیک(به فتح زا)ء.هرمحصول نارسیده درختی نظیر؛گردو،فندق و...

زیفلینگ:کلیددریادروازه.

زونونه:کارگران زن که برای مراحل کارکشاورزی برنج کاری شامل؛نشاء-وجین-دوباره و...دعوت به همکاری می گردند.

حرف ژ:

حرف س:

سبوجکا(سبوجکه):تخمه آفتابگردان.ازواژه هایی که اززمان حضورروسها درگیلان زمین درمحاوره های گیلکی واردگردیده است.

سبوج(سوبوج):نوعی شپش که عمدتاًمحصول رعایت نکردن بهداشت موی سرمی باشد.این حشره پروازنمی کند.

سبول(سوبول):هم خانواده سوبول که درخانه ونیزوسایلی نظیدپوشاک وجسم افرادمتاثرازرعایت نکردن بهداشت عمومی پیداشده نشوونمامی نمایدوپروازنیز می کند.

این دونوع شپش درقبل ازپیروزی انقلاب درخانواده های روستایی مظهرمریضی های شدید وآلودگی خانه های مردم روستابوده که پس ازپیروزی انقلاب شکوهمنداسلامی واهتمام به امربهداشت عمومی هم اکنون کمترمشاهده می شوند.

سرد(به فتح سین وراء):پرنده ای بارنگ کاملاًمشکی که مث دوپرنده بالادرفصل سرمادرجلگه رودسر کوچ می نمایدوحلال گوشت می باشد.

سار:شبیه سردوحلال گوشت که درتمام فصول سال درجلگه رودسرو گيلان دیده می شودومحل حضورش نیزبیشترپشت بام خانه هاوساختمانهای مرتفع تیرها ودکل های برق می باشد.

سرخومال(فتح سین):دنبال کردن.

سی تیون بروزن(فیلون):ستون.

سس:به فتح سین اول وسکون سین دوم؛بی نمک.

سس پنیر:پنیربی نمک.کنایه ازآدم بی خاصیت.

سردی:نرده بان.

سرخ دوا:دواگلی.بتادین.

سرفنتور:روزه فلزی ورودی تیوپ های خودروکه به شکل استوانه کوچک جهت سهولت درپرکردن باددرداخل تیوپ تعبیه گردیده است.

 

حرف ش:

شوکول:سنجاب.درمنطقه گیلان ومازندران این موجودراقاتل گردووفندق می دانندزیراعلاقه خاصی به خوردن این دومحصول کشاورزی دارد.

شیمی:مال شما،متعلق به شما

شمره(شمر)باکسرراء:برای شما،شمارا.

شوم:شام.

شوپره(به ضم شین وپ وکسرراء):شب پره،خفاش.

شل پس:کند.آدم دست وپاچلفتی.

شوکوله:فرزندان شوهر.به زنی نیزگفته می شود که شوهردوم کرده وفرزندانی ازشوهرجدیدداردیعنی اشاره به فرزندانی که شوهردوم این زن اززن قبلی خودش د اشته است.

شودری:داری میری.

شونشین(شونشینی):شب نشینی،سنتی قدیمی.دراین مراسم نمادین ریش سفیدان محلی(زنان ومردان مسن)باحضوردریک مکان ازپیش تعیین شده ضمن بیان خاطرات خودازهردری سخن گفته وخوشی وخرمی خودشان راازخداطلب می کردند.این مراسم مصداق بارزصله ارحام می باشد.

شول بروزن کول:فریاد.

شفت(بروزن رفت):آدم کم عقل-بی تفاوت ودیوانه.همچنین نام شهرستانی درغرب استان گیلان درمجاورت شهرستان فومن.

شال مارعروسیه:هوای بارانی توام باآفتاب.شال بروزن بال(روباه،شغال)- مار(مادر).

معنای اصلاحی این واژه این است که:وقت عروسی مادرروباه شده است.

شن دره:پاره.

حرف ص:

حرف ض:

حرف ط:

طئرمی:هوای ابرومه،مه.

حرف ظ:

حرف ع:

علم بندی/علم واچینی(علم بروزن قلم):اصطلاحاًمراسمی مذهبی است که اززمان حلول ماه محرم علم های مذهبی موجوددرامامزاده هاي شهرستان رودسربه نشانه یادآوری وفاداری سرداران شهیددشت کربلابسته شده مهیای عزاداری می گرددسپس باحلول ماه شعبان این علم بازگردیده وبرای استفاده سال آینده درمحل امامزاده ها گذاشته می شود.

عاروس:عروس.

عذب لاکو(عذب بروزن عرب):دخترمجرد.

عروس گله:نوعی مراسم سنتی درقدیم که شبیه به یک تئاتربوده که طی آن مردیامردانی ضمن پوشیدن لباس زنانه وپایکوبی واجرای رقص های محلی وسنتی،حضاررابه سرور و شادی  وامی داشتند.

به توضیحات متنی عروس گله مراجعه گردد.

حرف غ:

غاتوق(قاتوق):خورشت.

غیش(قیش)به فتح غاء وسکون یاء:کمربند.

غولتنگ:نای.

حرف ف:

فوندوق:فندق.

فوچومسن:مترادف تیرونگی به معنای خم شدن.

فوچورده:دمغ،بی حال.عمدتاًدرموردمرغ وجوجه مریض احوال بکارمی رود.

فشکل آب:آب برنجی که درحال دم کشیدن است.بیشتردرگویش گیلکی غرب گیلان ومرکزاستان(رشت)مصطلح می باشد.

فیلیک:آب دهان.

فیچین:جمع کن،بردار.

فیفیچ:بپیچ،بپوشان.

ففه(به فتح دوفاء):جگرسفید.

فولوق:حبه قند،قطعات ریزگوشت کبابی،کباب شیشلیک.

حرف  ق:

غاتوق(قاتوق):خورشت.

غیش(قیش)به فتح غاء وسکون یاء:کمربند.

قحطمه:نوعی نخ ضخیم که بیشتربرای بستن سرکیسه های برنج استفاده می شود.

قلی نهاربه فتح قاف وکسرلام(قلیل نهار):صبحانه.

قابدون:پارچ مسی.

قه قه( غه غه به فتح ق یاغ):ازخانواده جیرجیرک واندکی ناچیزکوچکترازآن باهمان کیفیت زندگی.

***لازم بذکراست که این دوبمحض تماس دست انسان باآنهاضمن پاشیدن ادرارخود برروی دستان که سوزش وحساسیت ایجادمی نمایداقدام به فراروپروازازهمان نقطه می نمایند.

حرف ک:

کول کاپیس:نوعی پرنده شبیه وهم اندازه گنجشک بااندکی تفاوت دررنگ پرها وحاشیه های بدن که دردرختان پوسیده ونیزبدنه درختهای توت کهنسال لانه کرده وپرنده ای است حرام گوشت که داستان آن درکتاب قصص الانبیاء ذکرگردیده ودرسنت های قدیمی این پرنده رامنفورمی دانندزیراباعث کشته شدن یکی ازانبیای الهی توسط مخالفینش گردیده است.

کلاچ:کلاغ

کشکرت:زاغ

کرک:مرغ

کتک(باکسرتاء):جوجه بزرگ شده وجوان مرغ

کونوس:ازگیل

کولی(کیولی بروزن خولی):همان ماهی های ریزرودخانه های محلی ونیزدریای خزرکه درفصل خودش دربازارهای منطقه رونق تجاری خوبی دارد.

کاکو(کوکو):همان فاخته که دراوایل فصل بهارآوازخواندنش ازبالای درختان سربه فلک کشیده ازابتدای غروب تااذان صبح دلنشین می باشد.بعضاًنیزبندرت روزهاآوازاین پرنده شنیده می شود.

کولدوم:نوعی مارزرد بی آزارکه درزمان گرمای شدیدهواآفتاب می گیرد.گفته می شودکولدوم های مناطق ییلاقی بعضاًسمی می باشند.

کویه(به فتح یاء):کجا.

کویه(به کسریاء):محله،کوی،برزن.

کوله(به کسرلام)یاکولو:گوساله.

کولوش:کاه برنج.

کوت(به فتح تاء):بچه،طفل،بچه حیوانات.

کوت(به سکون تاء):سنگدان مرغ-اردک-خروس و...رامی گویند.همچنین کنایه ازآدم فضول.

کوت:کود شیمیایی(درمصارف کشاورزی وباغبانی).

کماچ:نوعی نان محلی مناطق کوهستانی وییلاقی.

کیوون گومان:شکاک.

کل دوماغ:گنده دماغ.معادل پیلاکوت یعنی فضول.

کال هکش(هکش بروزن ضرر):نارس چیدن.

کنه(به فتح کاف ونون):جرمهاوکثافات جمع شده داخل بینی انسان.

کال کباب:غذایی محلی وبسیارخوشمزه وشناخته شده دربین ایرانیان داخل وخارج کشور.غذایی مشتمل بر؛بادمجان کباب شده+سیر+انارسابیده وانواع ادویه موردنیازنظیرفلفل،نمک و....

کتره(به فتح ه کاف-تاء وراء):کف گیر.

حرف گ:

گمج(گمجدان-گماجدان):ظرفی سفالی گلی که برای پختن خورش های محلی ازقدیم درشرق گيلان استفاده می گرددودرمنطقه گیلان،صنعتی نیزبه تولیدهمین محصول صنایع دستی می پردازد.خورشت فسنجان وترش واش خورشت (بلبی خورشت)نیزدرگماج یاگماجدان تهیه می شودکه بسیارخوشمزه ولذیذمی باشد.

گرزنه:گیاه گزنه که تیغ تیزی داشته وبه محض تماس بادستان،تیغ های ان دردست فرورفته وباعث دردواذیت وآزارشدید برروی پوست دست می شود.همچنین درجهت تهیه نوعی کوکوی محلی خوشمزه کاربدغذایی نیزدارد.به توضیحات واژه پیلام مراجعه گردد.

گبر(به فتح گاف وباء):نوعی پرنده خوشکل بانوک تیزکه درفصل سرما(پاییزیازمستان)ازمناطق سردویخبندان سیبری ومسکوی روسیه به مناطق جلگه ای گیلان وشهرستان رودسر کوچ ومهاجرت فصلی کرده وتوسط شکارچیان محلی شکارمی شوند.ازگوشت آن غذای بسیارخوشمزه ای تهیه می گرددوخورشت فسنجان این گوشت بسیارلذیذمی باشد.گویادرواژه نامه زبان فارسی ونام علمی اش این پرنده رانوک تیزخطاب می نمایندزیراغذای عمده آن کرم و...بوده که ازعمق خاک وزمین بانوک بسیارتیزش بیرون کشیده می خورد.این پرنده جثه نسبتاًبزرگی داشته وهم وزن کلاغ سیاه بوده اصلاًبرروی شاخه های درخت نمی نشیندوهمواره بادوپامی پردوبسیارتندوتیزوباهوش می باشد.

گندواش(به کسردال):مرکب ازگند+واش؛واش همان سبزه یاسبزی می باشدمنتهی سبزه ای که هرزوبی مصرف بوده ومجموعاًبه معنای نوعی سبزه خودروکه بیشتردرقدیم مصرف می شده وخاصیت درمانی داشته دحتی دیده شده که درمواقع تنگی نفس کودکان ونوزادان شیرخوار،به پیشنهادمامای محلی یاخانمهای باتجربه محلی جوشانده پودراین گیاه درآب جوش را جهت رفع تنگی نفس مذکوربه نوزادمی دادند.برگهای ریزودانه دانه این گیاه بسیاربدبووتندبوده وبه واسطه همین بوی بد لقب گندواش داده شده ، هم اکنون نیزبه وفوردرسطح منطقه دیده می شود.

گولوش:کفش،کفش محلی.

گیوله بوخورده خوک(به تشدید لام):خوک تیرخورده،خوک خشمگین.کنایه ازانسان عصبانی وخشمگین.

گهردنه(به فتح گاف-هاء -دال ونون وسکون راء):گهواره بندان،جشن گهواره بندان.

گهره سری(به فتح گاف-هاء وراء):لالایی سرگهواره نوزاد.

گردگیلیوله:ساچمه.

گرش(بروزن علف):افتاده برروی زمین.

گه رش(بروزن سرش):صدای ناشی ازگوارش وهضم غذادرمعده که ازدهان بی اختیارخارج می گردد.

گردن گلابی:شخصی باگردن بلند.تمثیلی محلی ازنوعی جوجه باگردن بلندبدون پرقو.

گردنه بند:گردنبند.

گوسوند:گوسفند.

(وره(به فتح واو وراء):گوسفند).

{گوو(به ضم گاف وسکون هردوواو):گاو}.

گومگس:گوبه معنای گاو.مگسی بسیاربزرگ که عمدتاًبرروی گاونشسته وازخون این حیوان بهره می گیرد.

{کل گه(به فتح گاف-سکون لام وفتح گاف):گاوپابه سن گذاشته ومسن(نریاماده)}.

{ورزه(به فتح واو-سکون راء وفتح زاء):گاونرقوی هیکل وعظیم جثه}.

گرزه(به فتح گاف وزاء):موش،موش خانگی.

گجیمه:خیش فلزی یاچوبی.

 گرده په چه(به فتح گاف-کسردال-فتح پ وچ):چهارزانونشستن.

گولی(بروزن رولی):گلو.

گل کار(به فتح وکسر گاف):تمیزکردن دیواره های خانه های گلی قدیمی ازطریق خمیرگل بدست آمده ازسبوس برنج(یا همان فل  بر وزن  یل)وگل مخصوص خانه های گلی معرف به گل سرخ.

گوله:ظرفی گلی سفالی که جهت تهیه ماست ودوغ استفاده می شده است.گاهی نیزجهت نگهداری پنیرازآن استفاده می کردند.

گچه(بروزن له له):درقدیم مکانی برای نگهداری گاووگوساله ونیز وسایل غیرضروری زندگی بود.درگویش گیلکی املشی وضرب المثل های منطقه کنایه است ازآدم ضعیف-ناتوان-بی تدبیر وبی خیال.

گاچ:به نوعی معلول جسمی ازناحیه مفاصل پاگفته می شود.

گیجیک:ریش های لبه فرش.

حرف ل:

لس(به فتح لام):کند(به ضم کاف)؛ به آدم شل وول گفته می شود.

لت  زن(لت بروزن دد):صاف کردن سطح مزارع برنج.

لافند:طناب.

لاکو:دختر.

لچیک:نوعی به سرگذاشتن روسری زنان ودختران که روسری کل موی سرراپوشانده لیکن دوسرروسری که بایستی به هم گره بخوردازپشت سربه شکل ضربدری ازدوطرف گوش به سمت جلو وگردن آورده وزیرگلو گره ای می زنند.این مدل ازحجاب درفصل گرمابیشتراستعمال می شود.

لگ(به فتح لام):پا.شبیه به تلفظ انگلیسی واژه legبه معنای پا.

لگ لگاشون(نوعی کوبیدن بخشی ازکف دوپابرروی زمین مکرراً):پافشاری کردن،اصرارکردن شدیدبرانجام امر یاعدم انجام آن امر.

لی لون(درتلفظ دیگرلوله این):آفتابه.

لل(به فتح لام اول وسکون لام دوم):پشه.

لب گود:نوعی قمارباسکه کهدرقبل ازپیروزی انقلاب بین بعضاًجوانان مرسوم بود که پس ازپیروزی شکوهمندانقلاب اسلامی ازسطح منطقه برچیده شد.

حرف م:

مورغانه:تخم مرغ

ملجه(ملیجه):گنجشک

مره(مر)باکسرراء:من را،برای من.

میمون(میمان):مهمان.

مکابیج:بلال.

مردونه:مردخانه،مردمتاهل.

مووارک:مبارک.

مونه:شبیه است.

می داد:مداد.

مرس(بروزن دست):مس.ظروف مسی.

می ین:داخل.تو.

می یج(یج بروزن رج):کشمش.

میجه:دم(به ضم دال)میوه ها(درموردخرماخیلی بکارمی رود).

ماقلی(سکون قاف):به اندازه،کافی،قابل توجه.

مندول:جای عمیق رودخانه های محلی،جایی گودترازهرجای رودخانه محلی؛جایی مناسب برای شناگران ماهرمحلی.

ماهی  ورجین:ماهی را قطعه قطعه کردن جهت سرخ کردن.

مو گوم:من می گویم.

میز:ادرار.

میزبوکون:ادراربوکون.

مارملی(به فتح میم):مارماهی.

ماشه(به کسرشین-درتلفظ دیگرمشه به فتح میم وشین):انبری فلزی که باآن زغال رابرای مصرف کباب یاقلیان جابجامی کنند.

موجومه:مجمعه،سینی های بزرگ مسی.

میلوم:نوعی مار

مرش(بروزن سرش):نوعی حشره موذی ازخانواده شپش ولی ریزترازشپش های معمولی کهباعث خارش تن وجسم می گردد.

مو:من

می:مال من.

می شینی:مال من.

می رخه(به فتح راء وکسرخاء):نوعی میوه درختی محلی ریزتراززیتون وبه رنگ مشکی وخوشمزه.

حرف ن:

نوتوم:نگفتم

نوتوبوم:نگفته بودم.

نی یشک(به فتح یاءوسکون شین):بازم نوعی پرنده مهاجرکه درفصول سردسال ازمناطق یخبندان سیبری

ومسکوبه  مناطق جلگه اي گیلان کوچ می نماید.نوک تیزوبسیارتیزپروازبوده گوشت بسیارخوشمزه ولذیذی دارد.

نشاء:کاشتن مرحله اول نهال آماده برنج(توم یاتیوم)درمزرعه برنج.

نهر(به فتح نون وهاء):نهار،ناهار.

نان تمیجانی:نانی بسیارخوشمزه ولذیذکه درمنطقه ای به همین نام یعنی تمیجان ازتوابع شهرستان رودسرتهیه می گردد.این نان ازسالیان متمادی زینت بخش سفره افطاری درماه مبارک رمضان بوده ومحبوب سفره های مردم منطقه می باشد.

نه چک بزیم نه چونه  عروسه بیردیم امی خونه:

یعنی بدون دردسریه عروس گرفتیم آوردیم به خونه خودمون.

نه وه:نمی خواهد.تمایلی ندارد.

نوه نوه(به فتح یاکسرنون هاوفتح دو واو):بابی میلی،بدون تمایل ورغبت.

نه خه؟:نمیخای؟.

نخه نین؟:نمیخاین؟

نوبوبوو:نشده بود.

ننگ والاخره:کنایه ازانسان بی خرد.

نوودونووم:نمی دانم.

نخم(به کسریافتح نون وفتح خاء):نمی خواهم،علاقه ای ندارم.

نیفین:درقابلمه.

نیف تنه:کت به معنای نیم تنه.کت چون نیمی ازبدن را می پوشاند.

نکی(به تشدیدکاف):نیفتی.

(بکی(به تشدیدکاف):بیفت.بشین معادل «بتمرگ» فارسی.یه جا بکی:یعنی همان «بتمرگ»).

نه ره(به کسرراء):نه بابا.

نک(نهک)به فتح نون-سکون هاء وکاف:چانه.

نال:پاشنه کفش.

نینه کی(به فتح نون دوم):بخش های حساس چشمهای انسان.

نوغاندار:نوکر.

نوقول دون(با تلفظ اوو در نو و قو)به ظرفی شیشه ای گفته می شودکه دارای درپوش پلاستیکی بوده وجهت نگهداری انواع موادغذایی نظیر؛ترشی جات-رب گوجه فرنگی و...استفاده می شود.

نوقول دون پلاستیکی نیز وجودداردکه بیشتربرای ذخیره سازی انواع ترشی جات استفاده می گردد.

اربوء(به فتح الف-سکون را وضم باء):نوعی میوه محلی درختی بزرگتراز«می رخه به فتح راء وکسرخاء»وبسیارخوشمزه.

 

حرف ه:

هالی:آلوچه،گوجه سبز.

هزله(به فتح هاءوزاء وفتح ویاکسرلام):کیسه صفرا،آپاندیس.

(هدی(بروزن ددی):بده.)

(هندی(بروزن مندی):نده.)

هی یر:اینجا.

هوره:آنجا.

هیسه:هست.ماند.

هیسی؟:می مانی.

هیسین؟:می مانید؟.

هیمه  ورجین (ورجین بروزن فشن):خردکردن هیزمها.

(ماهی  ورجین:ماهی را قطعه قطعه کردن جهت سرخ کردن).

هه وره:می آورد.

هه ورن:می آورند.

هدربدر:اجابت مزاج.دستشویی رفتن.

هنم:میام.

هاشون واشون:قشنگی دادن.تزیین کردن.

 (معادل هاگوز واگوز به معنای به خودوزندگی خودرسیدن).

هاشینگا(هشینگا):بهم زدن،بهم ریختن،پخش وپلاکردن.همچنین زمانی بکارمی رودکه مرغ وجوجه وارد باغچه یا منطقه حفاظت شده صاحب خودیا همسایه دیواربدیوارش شده ومحصولات باغش را بهم می ریزندگفته می شود.

هچی:الکی.

هج هجیه(به فتح هردوهاء):پرستو.

هفنگ:هونگ.

هم دری(به فتح هاء ومیم):داری میای؟

هندم(بروزن سردم):نمی دهم.

هدم(بروزن بدم):می دهم.

حرف و:

واویجکاء(واویشکاء):نوعی خورشت خوشمزه که ازمخلوط گوجه رنده شده وسرخ شده ونیزگوشت های تکه شده مرغ،گاویاگوساله وگوسفندتهیه می گردد.احتمالاًنامی روسی است که اززمان حضورسربازان روسیه درشمال ایران درمنطقه مرسوم شده است.

وحشیات:انسان بدقیافه وبدریخت.عمدتاًبه کسی گفته می شودکه خودرابه شکل وقیافه ای بدفرم درمی آورد.نامی بامسمابرای تیپ های رپ و....

وچه(فتح واو وچ):پسر.

وابدی(مرکب ازوا+بدی:به فتح باء):ولش کن،بی خیال باش.

ویلاکون:مترادف «وابدی».

ولگ(به فتح واووسکون لام وگاف):برگ درختان.

وجین(ویجین):تروتمیزکردن حاشیه نهال نشاء شده مرحله اول.

واجبی:زرنیخ.موبر.سم آرسنیک.

وخله (به فتح واو-خاء ولام):دل.قلوه وجگرگاووگوسفند....

ورس (به فتح واو وراء):پاشو.بلندشو.

ورسه(به فتح واو-راء وسین):بیدارشد.

وولو(باتلفظ مصوت او):پخش شده.

ویریس:همچنین نوعی پیچ ساخته شده ازکاه وساقه های بلندبرنج که دسته های بزرگ برنج راباآن می بندند.

وگنش:زشت.

وشکته(واشکته به فتح واو-سکون شین فتح کاف وکسرتاء):شکافته شده.

واش:علف هرز.

وی نزیک:آب بینی.

ومیشتن(به فتح واو):ادرار،ادرارکردن.

ومیز(به فتح واو):ادرارکن.

وارون:باران.

ویراشین:بهم زدن ومخلوط کردن.باهاشینگاه فرقش دراین است که درواژه اخیراین غذاست که بهم زده می شود.

وینجه:نوعی سقزیاآدامس.درگویش گیلکی یعنی کسی که بهت پیله می کندوول کن ماجرانیست.

حرف ی:

یابو:اسب.

یسه(به فتح یاء وتشدیدسین):دلتنگی،دلتنگی.

یالمنگ:قوس وقزح،رنگین کمان.

یالدوم:تراشیدن یال اسب ودم آن.

یلاق:همان ییلاق که به مناطق کوهستانی وقلل مرتفع گفته می شود.

 

 

 

لغات
اَلاکَش=خمیازه
آسمان کَت=شهاب-بعضی وقتها به صاعقه هم گفته میشود.
آسمان گُرگُر=رعد-تندر
آغوزدار= درخت گردو-اصطلاحاً به آدمهای خیلی خشک مذهب هم گفته میشود.
آو خوری=لیوان
آولاکو=لاک پشت
اَجار=استخوان-سرشاخه خشک درخت را هم می گویند.
اَسِّ= آسیاب دستی
اَسّام=کفگیر آهنی
اَمبَر=نوعی بیماری پوستی
اَمَ رِ=برای ما
بِشکِسِه=شکسته
بَکِتَر=افتاده
بِل=آتش
بَلَتِه=دروازه ساده چوبی خانه های روستایی
بَموردِ=مرده-میّت
بور- بیر= آتش سرخ-مانده ذغال آتش را می گویند
بوزخوفه=سیاه سرفه-سرفه شدید
بولو=کج بیل وسیله ای برای برگردان خاک
بِبِه=بریده
بِی تر=بهتر
بیلی=اردک
پِلاپُچ=کنایه از همسر
پِلادهی=پلو دادن-کنایه از جشن و سرور
پِلاقاب=سرپوش دیگ
پِلِم=نوعی گیاه که برای فروشناندن سوز گزنه استفاده میکنند(شَوَند)
پوتِن=پختن
پور=زیاد
پورد=پل
پیتار=مورچه
پیته=هرچیزی که داخل سوراخی فرو کنند تا مایع آن نریزد و نشتی ندهد-پارچه ای برای شستشوی ظروف
پیچِه=گربه
پیشاشو=استقبال-پیشباز
پیشگیر=پارچه ای دست دوز برای گرفتن ظروف داغ
جملات
بوشو=برو
بیِه=بیا
بَنیش=بشین
وِرِس=بلند شو
بوخوس=بخواب
بَنِه=بگذار
کو شِ دَری؟=کجا میروی
هما دری؟=داری میای
وِگَرد=برگرد
بَشیم=برویم
چی گونی؟=چه می گویی
گوش بَد=گوش بده
کوی خَنی بَشی؟ کجا میخواهی بروی
تَرِ گونوم=به تو می گویم
کورا شونِن؟= کجا میروند
کورا بَشیم؟= کجا برویم
ویگیر=بردار
وِلاکون=رها کن
وُ سَن=پاره کن
دو خوس=قایم شو-پنهان شو

از وقتتان برای کار استفاده کنید؛زیرا کار،بهای موفقیت است.

از وقتتان برای تفکر استفاده کنید؛زیرا تفکر، سرچشمه قدرت است.

از وقتتان برای تفریح استفاده کنید؛زیرا تفریح، راز جوانی جاودانه است.

از وقتتان برای مطالعه استفاده کنید؛زیرا مطالعه، منبع عقل و دانش است.

از وقتتان برای دوستی استفاده کنید؛زیرا دوستی، جاده ی خوشبختی است.

از وقتتان برای عشق استفاده کنید؛زیرا عشق، لذت زندگی است.

از وقتتان برای خنده استفاده کنید؛زیرا خنده،موسیقی و آهنگ روح است.

" لوتارجی.سی ورت "

منبع : کلبه درویشی من

 

 

دروغ آمد : ……………………………. اعتبار رفت
شعارآمد : …………………………….. عمل رفت
شراب آمد : ………………………. شخصیت رفت
تلویزیون آمد : ……. ………………….. خواب رفت
زنا آمد : …………………………….. ازدواج رفت
سود آمد : ……………………………. برکت رفت
مد آمد : ……………………………….. آبرو رفت
پرخوری آمد : …………………….. سلامت رفت
رشوه آمد : ……………………………. حق رفت
دیر خوابی آمد : ………………… نماز صبح رفت
اسراف آمد : ………………………… قناعت رفت
نژاد پرستی آمد : ……………………. برادری رفت
ماهواره آمد : ……………………… حجاب رفت
فارسی وان آمد : ………………………….. حیارفت
گاوصندوق آمد : …………………………. زکات رفت
تالار آمد : ……………………………….. غیرت رفت
تلفن آمد : …………………………… صله رحم رفت
اندیشه کنیم !!!!!!!!!!!
چه ها آمد ، چه ها رفت ؟؟؟

روزی از روزها پدری بود که چوپان بود ولی دروغگو نبود، این شبانی که بی سلطان بود تعدادی گوسفند داشت که هر وقت می خواست بشمردشان تعداد پاهایشان را می شمرد و تقسیم بر چهار می کرد.  چوپان هر روز صبح گوسفندان را به نقطه مشخصی در کوهپایه می برد و آنها را از شر گرگ به  حضرت ابوالفضل (غ) می سپرد و برمی گشت.

عصر هم برمی گشت و گوسفندان علف خورده قلنبه را به روستا برمی گرداند . یک روز این شبان مریض می شود و نمی تواند انجام وظفیه نماید. لذا از آنجاییکه مدیر پروژه بوده کار را به پسرش تفویض می کند. بعد هم موارد مهم را علاوه بر آنکه کتبی می کند که یک موقع پسره نزند زیرش که نگفتی یا نفهمیدم یا ... به صورت شفاهی هم سفارش کرد که فراموش نکنی که گوسفندان را دست حضرت ابوالفضل بسپاری!

        پسره هم به عادت همه جوانان خام ، چشمی سریع گفت و رفت که وظیفه اش را به انجام برساند. در راه روستا تا کوهپایه پسره روشنفکریش گل  کرد و گفت این بابای امل  ما مگر نمی داند که خدا از حضرت ابوالفضل بالاتر است! من گوسفندان را دست خدا می سپرم. برای اینکه کلامش خوب جا بیفتد سعدی وار شعری چاشنی حرفش هم کرد و گفت: چون که 100 آید 90 هم پیش ماست.  پسر آن کارها که گفتیم کرد و دنبال کارش رفت ولیکن وقتی به کوه برگشت که گوسفندان را به ده  برگرداند، دید که گرگ ناقلای بلا به گله زده است!! چندین بار گوسفندان را شمرد  بعدش هم رفت پیش پدرش و جریان را بازگو کرد. پدرش هم گفت: پسر مگر به تو نگفتم که گوسفندان را به حضرت ابوالفضل بسپار؟! پسر گفت: من به خدا سپردم که از حضرت ابوالفضل هم بالاتر است. پدر آه برآورد که پسرک نادان! مگر من نمی دانستم که خدا از ابوالفضل بالاتر است؟ آخر تو نمیدانی که خدا گرگ داره ، خدا دزد داره ، هزار مخلوق دیگر داره ... که فکر روزی اونها  هم باید بکنه ،  پسره ی  ناحسابی اگر گوسفندا رو به  ابوالفضل می سپردی و بلایی سرشون میومد میشد از  دست ابوالفضل به خدا شکایت کرد ولی حالا از خدا  به کی باید شکایت کنم؟!

***روزی لقمان به پسرش گفت امروز به تو 3 پند می دهم که کامروا شوی. اول اینکه سعی کن در زندگی بهترین غذای جهان را بخوری! دوم اینکه در بهترین بستر و رختخواب جهان بخوابی ! سوم اینکه در بهترین کاخها و خانه های جهان زندگی کنی !!! پسر لقمان گفت ای پدر ما یک خانواده بسیار فقیر هستیم چطور من می توانم این کارها را انجام دهم؟ لقمان جواب داد : اگر کمی دیرتر و کمتر غذا بخوری هر غذایی که میخوری طعم بهترین غذای جهان را می دهد . اگر بیشتر کار کنی و کمی دیرتر بخوابی در هر جا که خوابیده ای احساس می کنی بهترین خوابگاه جهان است . و اگر با مردم دوستی کنی و در قلب آنها جای می گیری و آنوقت بهترین خانه های جهان مال توست...مردی مقابل گل فروشی ایستاد.او می خواست دسته گلی برای مادرش که در شهر دیگری بود سفارش دهد تا برایش پست شود .

    ***    وقتی از گل فروشی خارج شد ٬ دختری را دید که در کنار درب نشسته بود و گریه می کرد. مرد نزدیک دختر رفت و از او پرسید : دختر خوب چرا گریه می کنی ؟

        دختر گفت : می خواستم برای مادرم یک شاخه گل بخرم ولی پولم کم است . مرد لبخندی زد و گفت :با من بیا٬ من برای تو یک دسته گل خیلی قشنگ می خرم تا آن را به مادرت بدهی.


        وقتی از گل فروشی خارج می شدند دختر در حالی که دسته گل را در دستش گرفته بود لبخندی حاکی از خوشحالی و رضایت بر لب داشت. مرد به دختر گفت : می خواهی تو را برسانم ؟ دختر گفت نه ، تا قبر مادرم راهی نیست!

        مرد دیگرنمی توانست چیزی بگوید٬ بغض گلویش را گرفت و دلش شکست. طاقت نیاورد٬ به گل فروشی برگشت٬ دسته گل را پس گرفت و ۲۰۰ کیلومتر رانندگی کرد تا خودش آن را به دست مادرش هدیه بدهد.

سلام دوستان هم ولایتی . با دیدن این عکس به یاد دوران بچگی نمی افتید ؟  یادش بخیر

به گزارش خمام نيوز، مسابقات فرا استانی کشتی گیله مردی در ساعات آغازین روز شنبه در روستای تازه آباد خواچکین پایان یافت. پهلوان حسن رمضانی(ازاملش)، فرشاد شعبانی و مرتضی جانعلی پور در دسته ی سنگین وزن، و سعید رمضانی، کاوه مبارکی (از خمام) و ساسان آقایی در دسته ی سبک وزن به ترتیب مقام های اول تا سوم هر دسته را به خود اختصاص دادند.

همیشه لحظه ی خداحافظی،

میزبان دم در ایستاده و با لبخند مهمونش رو بدرقه میکنه ،

لبخند خداوند؛ گوارای وجودتان ...

طاعات و عبادات تان قبول